{"id":2399,"date":"2022-11-10T11:37:00","date_gmt":"2022-11-10T10:37:00","guid":{"rendered":"https:\/\/agendaescolar.lenguasdearagon.org\/?p=2399"},"modified":"2022-09-20T17:53:39","modified_gmt":"2022-09-20T15:53:39","slug":"dia-mundial-da-zenzia-ta-la-paz-y-o-desembolique","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/agendaescolar.lenguasdearagon.org\/an\/dia-mundial-da-zenzia-ta-la-paz-y-o-desembolique\/","title":{"rendered":"D\u00eda Mundial d&#8217;a Zenzia ta la Paz y o Desembolique"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-group has-light-gray-background-color has-background is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\">\n<h2 class=\"has-text-align-center wp-block-heading\">LETROSOS CONTRA TERRAPLANISTAS<\/h2>\n\n\n\n<p>No me van a zenzia y no entiendo as mates. No ye o m\u00edo rollo. A yo me va escribir, lo m\u00edo ye a luenga, os idiomas. A m\u00eda millor amiga se me ride y me clama letrosa, porque a palabra se pareixe a leprosa, debe estar bella cosa asinas como que me falta un troz de zelebro que m&#8217;ha caito. <\/p>\n\n\n\n<p>Bueno, vale, o que siga, pero para qu\u00e9 me sirve a yo lo de as ecuazions, as buscas y ixos co\u00f1azos? Se paga con ixo en o supermercau? Me van a dar un treballo millor por entender ixo? Ni de broma, porque yo quiero estar <em>instagrammer<\/em> y para ixo no fan falta as mates ni os rollos zientificos.<\/p>\n\n\n\n<p>Lo unico ta lo que se m&#8217;ocurre que podr\u00eda molar a zenzia ye ta refetar a los terraplanistas. Qu\u00e9 divertiu. Has visto o tuit ixe que corre por ast\u00ed?  S\u00ed, s\u00ed, ixe que diz:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cA la fin un grupo terraplanista chileno! Luego seremos millons arredol d&#8217;o globo ????\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Me muero d&#8217;a risa. Pero no piensas que a tierra ye plana? Alavez, no ye un globo, no puede aber chen arredol!<\/p>\n\n\n\n<p>Contando-te isto soi descubrindo que mola un poquet, no? Tiene o suyo punto entender o mundo, saber c\u00f3mo funziona y o porqu\u00e9 d&#8217;as cosas. Asinas ye m\u00e1s difizil que m&#8217;enga\u00f1en. Asinas cuan bel\u00fan me diga que a tierra ye plana, que o cambio climatico no esiste u que os animals no sienten, podr\u00e9 dezir-les que esisten prebas en caso contrario y podr\u00e9 argumentar-lo. Uello, que voi a ganar toz os debates!<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignright size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.svgrepo.com\/show\/175769\/down-arrow.svg\" alt=\" width=\" width=\"38\" height=\"53\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Venga, voi a chitar un gollada m\u00e1s abaixo a lo d\u00eda Mundial d&#8217;a Zenzia ta la Paz y o Desembolique, que creigo que me ye prenzipiando a picar a curiosidat zientifica.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Descripzi\u00f3n<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>Cada a\u00f1o, o D\u00eda Mundial d&#8217;a Zenzia ta la Paz y o Desembolique promueve que os ziudadans sigan informaus sobre os abanzes zientificos, creyando soziedaz m\u00e1s sostenibles, a o mesmo tiempo que afavoreix a comprensi\u00f3n sobre a frachilidat d&#8217;o planeta en o cual vivimos. Iste D\u00eda ofrexe a oportunidat de mobilizar a toz os actors arredol d&#8217;un tema tan vital como este.<\/p>\n\n\n\n<p>A zenzia aduya a lo progreso d&#8217;as soziedaz. Ixo ye indudable. Ye a ferramienta con a cuala conta o ser umano ta comprender o mundo que le rodeya y ta aplicar ixas conoixenzias en o suyo benefizio. Os abanzes zientificos nos permiten trobar soluzions a os nuevos desaf\u00edos economicos, sozials y medioambientals con os cuals construyir un futuro sostenible. A investigazi\u00f3n zientifica tiene, am\u00e1s, un papel en a construzi\u00f3n d&#8217;a paz en fomentar a cooperazi\u00f3n internazional ta alcanzar o desembolique sostenible.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>M\u00e1s informazi\u00f3n:<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/www.un.org\/es\/observances\/world-science-day\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"602\" src=\"https:\/\/agendaescolar.lenguasdearagon.org\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/pantallazo-dia-ciencia-1024x602.jpg\" alt=\" class=\"wp-image-1710\" srcset=\"https:\/\/agendaescolar.lenguasdearagon.org\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/pantallazo-dia-ciencia-1024x602.jpg 1024w, https:\/\/agendaescolar.lenguasdearagon.org\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/pantallazo-dia-ciencia-300x176.jpg 300w, https:\/\/agendaescolar.lenguasdearagon.org\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/pantallazo-dia-ciencia-768x451.jpg 768w, https:\/\/agendaescolar.lenguasdearagon.org\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/pantallazo-dia-ciencia.jpg 1261w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><figcaption><a href=\"https:\/\/www.un.org\/es\/observances\/world-science-day\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Pachina web de Nazions Unidas<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-light-gray-background-color has-background\">Os obchetivos y contenius d&#8217;ista propuesta pueden estar relazionaus con os vinculaus a o&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.un.org\/es\/observances\/women-and-girls-in-science-day\" target=\"_blank\">D\u00eda Internazional d&#8217;a Nina y a Muller en a Zenzia<\/a>&nbsp;(11 de febrero) y o&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.who.int\/es\/campaigns\/world-health-day\/2022\" target=\"_blank\">D\u00eda Mundial d&#8217;a Salut<\/a>. (7 d&#8217;abril). Tami\u00e9n lo relazionamos con una interes\u00e1n conisi\u00f3n aragonesa: Escubrimiento d&#8217;una supernova dende de l&#8217;Observatorio Astronomico de Javalambre (12 d&#8217;aviento).<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>En Arag\u00f3n<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>Aqu\u00ed, como en muitos atros puestos, se zelebra con espezial intensidat o D\u00eda d&#8217;a Muller y a Nina en a Zenzia (11 de febrero). Gubierno d&#8217;Arag\u00f3n, Universidat de Zaragoza, conzellos&#8230; levan a cabo amplias achendas d&#8217;autividaz (esposizions, mesas retunas, tallers y sesions didauticas). Aduya a abanzar en o camino por a igualdat d&#8217;oportunidaz y a trencar prechudizios.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"326\" height=\"230\" src=\"https:\/\/lh6.googleusercontent.com\/FkID-FMKQFiHTXl_176oQuGLdXnX9OanEjxo8AVnq9vUk7D-kGk4NcJLocZa5YU0IRNCz94AoDBFRprtID53fGbAc1DDMoNRm7KRSG1eVHtU5-C9rhLiTmbtIEHKL93lpZ1yqVivab-_xSnEEA\">      <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"163\" height=\"227\" src=\"https:\/\/lh4.googleusercontent.com\/F8xH7hZJAK-UdC5wA-uE-5vpkS2m2H2AbkiC1ZGhLrW0wTBB1GsJC_Hlbv68vVaE87cmtLDwMMB4_X_TOLmnxzl9x_mskhAP-12U77G81YxTX27_T96n8CP21jJJYogHeIiTVSma90eA-iOKcQ\"><\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\"><strong>Un detalle<\/strong><\/h5>\n\n\n\n<p>Iste D\u00eda tiene o suyo orichen en a Conferenzia Mundial sobre a Zenzia, que se zelebr\u00f3 en Budapest en 1999, baixo l&#8217;auspizio d&#8217;a Unesco y o Consello Internazional ta la Zenzia (CIC). Am\u00e1s, ubre a Semana Internazional d&#8217;a Zenzia y a Paz, que se zelebraba dende 1986 (A\u00f1o Internazional d&#8217;a Paz).<\/p>\n\n\n\n<p>Dende a suya proclamazi\u00f3n por a Unesco en 2001, o D\u00eda Mundial d&#8217;a Zenzia ta la Paz y o Desembolique ha chenerau muitos proyeutos, programas y fondos concretos ta la zenzia en tot o mundo. O D\u00eda tami\u00e9n ha contribuyiu a fomentar a cooperazi\u00f3n entre zientificos que viven en rechions marcadas por conflictos, como por exemplo a creyazi\u00f3n d&#8217;a Organizazi\u00f3n d&#8217;a Zenzia Israel\u00ed-Palestina (IPSO), apoyada por a Unesco.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"567\" height=\"273\" src=\"https:\/\/lh5.googleusercontent.com\/e3MmECoydOAOMCQJ1Y4J6GelT7J_PyNrn-yrnDsneDtNuca7M6-JiE1pmmFplHaEh92yWvc6-0IgLVeJVBhOcQE0inYGJa-CqtjtrbJq7LqZQS4Osr0Yr17In3bee2uD4Rk6OI2FJC9g4wtq4g\"><\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\"><strong>Cualques reflesions<\/strong><\/h5>\n\n\n\n<p>O proposito d&#8217;ista chornada ye renovar o compromiso, tanto a libel nazional como internazional, en favor d&#8217;a zenzia ta la paz y o desembolique, y fer fincapiet en l&#8217;uso responsable d&#8217;a zenzia ta lo benefizio d&#8217;as soziedaz, en particular, ta la erradicazi\u00f3n d&#8217;a pobreza.<\/p>\n\n\n\n<p>O D\u00eda Mundial tami\u00e9n tiene por obcheto adubir una mayor conzienziazi\u00f3n en a opini\u00f3n publica sobre a importanzia d&#8217;a zenzia y encaramullar a breca exist\u00e9n entre a zenzia y a soziedat. Ye una oportunidat ta reafirmar cada a\u00f1o a voluntat d&#8217;alcanzar os obchetivos proclamaus en a Declarazi\u00f3n sobre a Zenzia y l&#8217;Uso d&#8217;o Saber Zientifico:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Fortalexer a conzientizazi\u00f3n d&#8217;a soziedat sobre o papel d&#8217;a zenzia ta las soziedaz pazificas y sostenibles.<\/li><li>Promover a solidaridat nazional y internazional ta compartir a zenzia entre pa\u00edses.<\/li><li>Renovar o compromiso nazional y internazional ta l&#8217;uso d&#8217;a zenzia en benefizio d&#8217;as soziedaz.<\/li><li>Presentar os desaf\u00edos que enfrontina a zenzia y fomentar o refirme a la labor zientifica.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"510\" height=\"510\" src=\"https:\/\/lh3.googleusercontent.com\/kolsimRLXH1g7fOGw9Fs0KrbHJYQEE0S_oMs-quxwgw9K5YMu5PXUCcY_bPKUPiobjDX-igiSvE3KKN6eSgi6wF5kHc-XKPC9nEv6kAzaSXa2fQ8LG6jHAzOmAn9dR3w9t4YNP7ykbHJxApDEQ\"><\/p>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\"><strong><strong><strong>Proposas ta o\/a profesor\/a<\/strong><\/strong><\/strong><\/h5>\n\n\n\n<p>Como introduzi\u00f3n cheneral, se recomienda o visionau d&#8217;un breu documento audiovisual de carauter cheneral: \u201c<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=zxo6jUvStFo\" target=\"_blank\">Frontier Issues: Artifizial Intelligence and development<\/a>\u201d. <\/p>\n\n\n\n<p><em>A partir d&#8217;as premisas formuladas en a informazi\u00f3n aportada, puede estar interes\u00e1n promover bella conversazi\u00f3n (acomodada a edaz y ziclo) arredol de temas como: De qu\u00e9 forma aduya a zenzia a lo desembolique y a la paz? Tami\u00e9n a zenzia y a teunoloch\u00eda pueden estar utilizadas ta fins contrarias? (por exemplo, a industria armamentistica) C\u00f3mo puede revertir-se ixa idea? (Esplorar as contradizions siempre resulta estimul\u00e1n).<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"567\" height=\"319\" src=\"https:\/\/lh5.googleusercontent.com\/nWaqRL5THmnn0evlXxzowMYd9vNuq8C4ov_kmL7EdavzHMjYH4wVs9R0C-Mq3xLCsumfuY5Qs_4gaWTPAgUiTUaA83KNDdUxqR_ge4gwaMUGJ90QZwhLdaWZ1tl4DueVSZ_GzJlP4b8Z4LQ5rw\"><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tami\u00e9n se puede reforzar a conisi\u00f3n \u201caragonesa\u201d arredol de zientificos y zientificas aragoneses\/as, como o <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/cienviva.wordpress.com\/2016\/02\/26\/cientificos-de-aragon-del-medioevo-a-la-actualidad\/\" target=\"_blank\">blog de l&#8217;Asoziazi\u00f3n Zenzia Viva<\/a><a href=\"https:\/\/cienviva.wordpress.com\/2016\/02\/26\/cientificos-de-aragon-del-medioevo-a-la-actualidad\/\">.<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>En relazi\u00f3n con o D\u00eda Internazional d&#8217;a Nina y a Muller en a Zenzia, como bot\u00f3n de muestra puede vesitar-se a web <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"http:\/\/pioneras.unizar.es\/\" target=\"_blank\">Pioneras d&#8217;a Universidat de Zaragoza<\/a>.<br>Ta una uellada \u201clateral\u201d (as condizions de treballo, a deshumanizazi\u00f3n fren a la maquina&#8230;) podr\u00eda servir como piet un fragmento de <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=4N2tnP1sYpY\" target=\"_blank\">Tiempos Modernos (Chaplin)<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Obchetivos que aduya a complir ista proposa<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">ESO:<\/h5>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Asumir responsablem\u00e9n os suyos debers, conoxer y exerzer os suyos dreitos en o respeto a os dem\u00e1s, prauticar a toleranzia, a cooperazi\u00f3n y a solidaridat entre as personas y grupos, exerzitar-se en o dialogo, afianzando os dreitos umanos y a igualdat de trato y d&#8217;oportunidaz entre mullers y ombres, como valors comunas d&#8217;una soziedat plural, y parar-se ta l&#8217;exerzizio d&#8217;a ziudadan\u00eda democratica.<\/li><li>Avaluar y respetar a diferenzia de sexos y a igualdat de dreitos y oportunidaz entre els. Refusar a discriminazi\u00f3n d&#8217;as personas por raz\u00f3n de sexo u por cualsequier atra condizi\u00f3n u zircunstanzia personal u sozial. Refusar os estereotipos que supongan discriminazi\u00f3n entre ombres y mullers, asinas como cualsequier manifestazi\u00f3n de violenzia contra a muller.<\/li><li>Conzebir a conoixenzia zientifica como un saber integrau, que s&#8217;estructura en distintas disziplinas, asinas como conoxer y aplicar os metodos ta identificar os problemas en os diversos campos d&#8217;a conoixenzia y d&#8217;a esperenzia<\/li><\/ul>\n\n\n\n<h5 class=\"wp-block-heading\">Bachillerato:<\/h5>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Consolidar una madurez personal y sozial que les permita actuar de forma responsable y autonoma y desarrollar o suyo esprito critico. Preveyer y resolver pazificam\u00e9n os conflictos personals, familiars y sozials.<\/li><li>Fomentar a igualdat efeutiva de dreitos y oportunidaz entre ombres y mullers, analisar y avaluar criticam\u00e9n as desigualdaz y discriminazions existens, y en particular a violenzia contra la muller y empentar a igualdat real y a no discriminazi\u00f3n d&#8217;as personas por cualsequier condizi\u00f3n u zircunstanzia personal u sozial, con atenzi\u00f3n espezial a las personas con discapazidat.<\/li><li>Comprender os elementos y prozedimientos fundamentals d&#8217;a investigazi\u00f3n y d&#8217;os metodos zientificos. Conoxer y avaluar de forma critica a contribuzi\u00f3n d&#8217;a zenzia y a teunoloch\u00eda en o cambio d&#8217;as condizions de vida, asinas como afianzar a sensibilidat y o respeto ta lo meyo ambi\u00e9n.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Materias con as cualas puede vincular-se<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Valors eticas \/ troncal v.gr. Bioloch\u00eda-Cheoloch\u00eda u Matematicas (ESO, 1er ziclo)<\/li><li>Valors eticas \/ Educazi\u00f3n ta la ziudadan\u00eda y os dreitos umanos \/ troncal v.gr. Matematicas u F\u00edsica-Quimica (ESO, 2\u00ba ziclo)<\/li><li>Bachillerato: A asignar en funzi\u00f3n de modalidat<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Desembolique de competenzias<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Competenzias sozials y zivicas<\/li><\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>LETROSOS CONTRA TERRAPLANISTAS No me van a zenzia y no entiendo as mates. No ye o m\u00edo rollo. A yo me va escribir, lo m\u00edo &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-2399","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized-an"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agendaescolar.lenguasdearagon.org\/an\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2399","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/agendaescolar.lenguasdearagon.org\/an\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/agendaescolar.lenguasdearagon.org\/an\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agendaescolar.lenguasdearagon.org\/an\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agendaescolar.lenguasdearagon.org\/an\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2399"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/agendaescolar.lenguasdearagon.org\/an\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2399\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2547,"href":"https:\/\/agendaescolar.lenguasdearagon.org\/an\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2399\/revisions\/2547"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agendaescolar.lenguasdearagon.org\/an\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2399"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/agendaescolar.lenguasdearagon.org\/an\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2399"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/agendaescolar.lenguasdearagon.org\/an\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2399"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}